Berlin merkezli sanatçı Simon Weckert, yapay zekâ destekli gözetim sistemlerinin insanları algılamasını zorlaştıran “Digital Camouflage” adlı konsept koleksiyonunu geliştirdi. Koleksiyon, insan gözüyle bakıldığında soyut ve dikkat çekici grafik desenlere sahip giysilerden oluşuyor. Havaalanları, sokaklar ve diğer kamusal alanlarda giderek yaygınlaşan yapay zekâ destekli kişi algılama sistemleri içinse farklı bir görüntü ortaya çıkarıyor. Giysileri giyen kişiler fiziksel olarak kameranın önünde bulunmaya devam ediyor ancak görüntüyü analiz eden yapay zekâ sistemi onları insan olarak algılayamıyor.
Weckert’ın projesi, bilgisayarların görsel veriyi yanlış yorumlamasını sağlamak amacıyla kullanılan bir teknikten yararlanıyor. Giysilerin yüzeyine uygulanan sürekli ve üretken bir desen, yapay zekâ tabanlı tanıma sistemlerinin işlediği görüntüye hesaplamalı gürültü ekliyor. Algoritma görüntüyü analiz ettiğinde karşısındaki kişinin bedenini bir insan olarak tanımlayamıyor. Böylece kişi kameraya görünür durumda kalırken, kameranın arkasındaki yapay zekâ açısından adeta ortadan kayboluyor.
Bu koleksiyon, yapay zekâ karşıtı giysi tasarımlarında görülen önemli bir sorunu çözdü
Koleksiyondaki giysiler ilk bakışta yalnızca grafik desenlere sahip moda parçaları gibi görünüyor. Ancak desenlerin asıl işlevi görsel bir estetik yaratmanın ötesine geçiyor. Weckert, daha önceki yapay zekâ karşıtı giysi tasarımlarında görülen önemli bir sorunu da aşmaya çalışıyor. Sabit baskılı parçalar veya giysi üzerine yerleştirilen sınırlı grafikler, kumaş katlandığında ya da kameranın görüş açısı değiştiğinde etkisini kaybedebiliyordu. Bu durum, desenin yalnızca belirli bir açıdan etkili olması sorununu ortaya çıkarıyordu.
“Digital Camouflage”da ise bu sorun, giysinin tamamını kaplayan sürekli bir doku kullanılarak çözülüyor. Tasarım, hareket ve perspektif değişikliklerine rağmen yapay zekâ sistemini yanıltmayı sürdürebilecek şekilde oluşturuluyor. Desen, giysinin yüzeyine sürekli bir hesaplamalı gürültü katmanı olarak uygulanıyor ve böylece insan gözü için yalnızca grafik bir desen gibi görünen yapı, makine görüşü açısından yanıltıcı görsel özellikler üretiyor.
Giysiler Letonya’da üretiliyor ve yüzde 65 geri dönüştürülmüş polyester ile yüzde 35 polyesterden oluşan bir kumaş kullanılıyor. Yapay zekâ sistemlerini yanıltmak üzere geliştirilen desenler ise kumaşa dijital tekstil baskısı yöntemiyle aktarılıyor. Böylece projenin dijital dünyaya ait hesaplamalı tasarım süreci, fiziksel ve giyilebilir bir tekstil ürününe dönüşüyor.
“Digital Camouflage” bir ürün koleksiyonu olarak satışa sunulmuyor. Weckert projeyi ticari bir giysi serisi olarak değil, dijital gözetim, görünürlük ve anonimlik kavramlarını tartışmaya açan kavramsal bir çalışma olarak ele alıyor. Koleksiyon 2025’te Ars Electronica Festivali’nde sergilenmiş. Teknoloji ve tasarımın toplumsal etkilerini sorgulayan bir çalışma olarak konumlandırılmış.
Weckert’ın çalışması, kamusal alanda insanların ne ölçüde izlenmesi ve kayıt altına alınması gerektiği sorusunu gündeme getiriyor. Yapay zekâ destekli kameraların güvenlik amacıyla kullanılmasının hangi noktada sürekli bir gözetim ve kontrol mekanizmasına dönüşebileceği de projenin tartıştığı konular arasında yer alıyor. Bu anlamda koleksiyon yalnızca teknolojik bir karşı önlem geliştirmiyor; insanların kamusal alanda algoritmalar tarafından nasıl görüldüğünü de sorguluyor.
“Digital Camouflage”ın dikkat çekici yanı, soyut ve çoğu zaman fark edilmeden işleyen bir teknolojik tehdidi doğrudan beden üzerinde taşınabilen bir nesneye dönüştürmesi. Giysinin, kimlikle ilgili bir ifade biçimiyken burada kimliği gizleyen bir araca dönüşmüş olması da oldukça ilginç.
Koleksiyonun gelecekte ticari olarak satışa sunulup sunulmayacağı bilinmiyor. Ancak “Digital Camouflage”, yapay zekâ destekli gözetimin gündelik hayatın görünmez bir parçasına dönüşmesine karşı, teknolojinin kendi araçlarını kullanarak fiziksel bir karşılık üretiyor.
Bu gönderiyi Instagram’da gör
Bu gönderiyi Instagram’da gör
Bu yaklaşımın yeni bir şey olmadığının da altını çizmek gerek. Aşağıdaki haberlerde bu yaklaşımla tasarlanan başka çalışmaları da görebilirsiniz.
HyperFace Camouflage: Yüz Tanıma Sistemlerinin Aklını Karıştıran Eşarp [SXSW 2017]
Hem Virüslerden Hem de Yüz Tanıma Sistemlerinden Koruyan Maske
Yüz Tanıma ve Diğer Gözetleme Teknolojilerine Karşı Orwell Aksesuarları
Görsel: Simon Weckert
