Jenga oyunundaki blokları birer aydınlatma elemanına dönüştüren Jenga Light, mimarlık stüdyosu PARTISANS tarafından geliştirildi. Alex Josephson ve Teddy Shropshire imzasını taşıyan tasarım, yarı saydam blokların üst üste dizilmesiyle büyüyen bir masa lambası olarak kurgulandı. Bloklar, elektrik bağlantısı bulunan bir taban üzerine yerleştiriliyor ve her yeni parça eklendiğinde elektrik bir üstteki bloğa aktarılıyor. Böylece yapının fiziksel ağırlığını taşıyan temas noktaları, aynı zamanda elektriğin ilerlediği bir güzergaha dönüşüyor.
Tasarımın dikkat çekici yanı, klasik Jenga oyunundaki gibi blokların farklı yönlerde yerleştirilebilmesine rağmen ışık vermeye devam etmesi. Bunun arkasında ise blokların içine yerleştirilen köprü doğrultucular/köprü diyotlar (bridge rectifier) bulunuyor. Dört diyottan oluşan bu küçük elektronik devreler, elektrik akımının hangi yönden geldiğine bakmaksızın doğru yönde iletilmesini sağlıyor. Böylece bloklar ters çevrilebiliyor, döndürülebiliyor veya farklı açılarla üst üste yerleştirilebiliyor. Tasarımcılar, bu yöntemle her parçanın belirli bir yönde takılmasını gerektiren elektrik bağlantısı sorununu ortadan kaldırıyor.
Yarı saydam blokların dalgalı dokusu, ışığı farklı desenlerle yayıyor
Bloklar yarı saydam plastikten 3B baskıyla üretiliyor. Baskı katmanlarının ve iç dolgudaki dalgalı dokunun gizlenmesi yerine tasarımın bir parçası olarak kullanılması, ışık efektini de belirliyor. Işık, blokların içindeki bu dokudan geçerek yüzeylere pulları, ağları ya da petekleri andıran desenler yansıtıyor.
Blokların üst yüzeylerinde küçük metal temas noktaları bulunuyor. Uzun parçalarda bu noktalar üçlü sıralar halinde yer alırken elektrik bağlantılı tabanda da benzer temas noktaları, bir güç kablosu ve küçük bir bağlantı girişi görülüyor. Bu temas noktalarının, blokların ne kadar çıkıntı yaparak yerleştirilebileceğini ve elektrik bağlantısının hangi noktalarda devam edeceğini belirleyen bir sistem oluşturduğu düşünülüyor.
Jenga Light ile gerçek bir Jenga oyunu oynanamıyor
Jenga Light ile gerçek bir Jenga oyunu oynamak mümkün değil. Klasik oyunda olduğu gibi kulenin ortasından bir blok çekildiğinde üstteki parçaların elektrik bağlantısı kesiliyor. Dolayısıyla tasarım, oyunun blokları üst üste dizme kısmını korurken parça çekme aşamasını devre dışı bırakıyor. Masaya çarpılması halinde kulenin devrilmesi ise Jenga’nın tanıdık heyecanını koruyor.
Jenga’nın yaratıcısı Leslie Scott, 1970’lerde Gana’da yaşarken ailesinin ahşap bloklarla oynadığı bir oyundan esinlenerek Jenga’yı geliştirdi. Oyunun adı da Svahili dilindeki kujenga (inşa etmek, yapmak) fiilinden geliyor. Jenga, ilk kez 1983’te Londra Oyuncak Fuarı’nda tanıtıldı. Oyunun asıl çıkışını yapması ise 1986’daki Toronto Oyuncak Fuarı’nda gerçekleşti. Hasbro’nun başkanının oyunu burada görüp çok beğendiği ve şirketin ürünü bünyesine katmak istediği de söylentiler arasında. Kırk yıl sonra, bir Toronto stüdyosu aynı blok yığınını bir masa lambasına dönüştürdü.
Toronto merkezli PARTISANS, ağırlıklı olarak mimarlık alanında çalışan bir stüdyo. Stüdyo, özellikle Georgian Bay’de yer alan ve sedir ağacıyla kaplanan Grotto Sauna projesiyle tanınıyor. Tasarımın başındaki Alex Josephson ise daha önce de aydınlatma alanında çalışmalar yaptı. Josephson’ın elle şekillendirilmiş akrilik levhalardan ürettiği Gweilo lamba serisi, 2016 yılında AZ Award’ın En İyi Aydınlatma Yerleştirmesi ödülünü kazanmıştı.
Jenga Light, 2026 European Product Design Award kapsamında Ev Aydınlatması: Lambalar ve Aydınlatma Armatürleri kategorisinde ödüle layık görüldü. Uluslararası yarışma, tamamlanmış ürünlerin yanı sıra prototipleri de değerlendiriyor ve başvuruları jüri üyelerine anonim olarak sunuyor. Dolayısıyla Jenga Light’ın ödülü, henüz ticari olarak piyasaya çıkmamış bir tasarımın fikrini ve mühendislik yaklaşımını da takdir etmiş oldu. Tasarımın satış fiyatı, piyasaya çıkış tarihi ve ne zaman satın alınabileceği ise henüz açıklanmadı.
