Melbourne merkezli tasarımcı Joanne Odisho, günlük yaşamın en sıradan atıklarından biri olan yumurta kabuklarını işlevsel ve heykelsi bir aydınlatma tasarımına dönüştürdü. “Mod-u” adını taşıyan modüler aydınlatma serisi, yerel kafelerden toplanan binlerce kullanılmış yumurta kabuğundan üretiliyor ve sürdürülebilir tasarım yaklaşımıyla dikkat çekiyor. Proje, kısa süre önce ülkenin en saygın tasarım başarılarından birine imza atrak Avustralya Mobilya Tasarım Ödülü’nü kazandı.
Odisho’nun üretim süreci kafelerin mutfaklarında başlıyor. Toplanan yumurta kabukları önce sterilize edilip kurutuluyor, ardından ince bir toz haline getiriliyor. Bu toz, biyolojik olarak parçalanabilen bir biyopolimerle karıştırılarak ıslak kum benzeri bir kompozit malzemeye dönüştürülüyor. Karışım kalıplara döküldükten sonra yaklaşık bir hafta boyunca doğal şekilde kurutuluyor. Fırınlama işlemi, sentetik boya ya da karmaşık endüstriyel üretim yöntemleri kullanılmadan elde edilen malzeme, sert ve taş benzeri bir yapıya kavuşurken yumurta kabuklarının doğal tonlarını da koruyor.
Projenin temelleri, Odisho’nun 2022 yılında RMIT Üniversitesi’nde mobilya tasarımı öğrencisiyken aldığı bir ödev sırasında atıldı. Gıda atıklarından bir ürün geliştirmesi istenen tasarımcı, ilk olarak kahve telvesiyle deneyler yaptı ancak küflenme sorunuyla karşılaştı. Daha sonra doğa temelli malzeme inovasyonlarına odaklanan Materiom’dan (biyomalzeme alanında çalışan araştırmacıları, tasarımcıları ve üreticileri bir araya getiren açık kaynaklı bir platform ve topluluk) ilham alarak yumurta kabuklarının dayanıklı ve kompostlanabilir bir tasarım malzemesine dönüşme potansiyelini araştırmaya başladı.
Modüler sistem sayesinde farklı biçimlerde yeniden düzenlenebiliyor
Ortaya çıkan Mod-u sistemi, yumurta kabuğundan yapılmış kompozit bloktan oluşuyor. Jenga parçalarını andıran bu modüller döndürülebiliyor, üst üste istiflenebiliyor ve farklı biçimlerde yeniden düzenlenebiliyor. Böylece tasarım; masa lambası, ayaklı lamba ya da heykelsi bir dekoratif öğe olarak kullanılabiliyor. Özellikle küçük yaşam alanlarında farklı ihtiyaçlara uyum sağlayabilmesi, tasarımın öne çıkan özelliklerinden biri olarak gösteriliyor.
Mod-u, Melbourne Tasarım Haftası kapsamında Stylecraft ve Victoria Ulusal Galerisi iş birliğiyle düzenlenen Avustralya Mobilya Tasarım Ödülü’nde birinciliğe layık görüldü. Bu yıl yarışmacılardan “iyi yaşamak, küçük yaşamak” teması üzerine düşünmeleri istenirken, jüri Odisho’nun çalışmasını işlevsellik, malzeme araştırması ve duygusal çekiciliği bir araya getirmesi nedeniyle ödüllendirdi.
Jüriyi etkileyen unsur yalnızca yumurta kabuklarının kullanılması olmadı. Tasarımın kullanıcıyı nesneyle etkileşime davet etmesi de önemli rol oynadı. Mod-u sabit bir forma sahip değil; parçalar sökülüp yeniden birleştirilebiliyor, farklı mekanlara ve ihtiyaçlara göre dönüştürülebiliyor. Bu oyunbaz yaklaşım, tasarıma hem işlevsel hem de kişisel bir karakter kazandırıyor.
Yumurtaların doğal renkleri korunuyor
Odisho’nun yaklaşımı, atıkları gizlemek yerine görünür kılmayı tercih ediyor. Yumurtaların doğal renkleri korunarak malzemenin kökeni açıkça sergileniyor. Böylece ortaya çıkan yüzeyler, endüstriyel bir ürün hissinden uzaklaşıp daha organik ve doğal bir görünüm kazanıyor.
Tasarımcıya göre proje, sürdürülebilir mobilya ve aydınlatma tasarımının nasıl görünebileceğine dair daha geniş bir tartışmanın kapısını aralıyor. Mod-u, çevresel mesajını teknik jargon ya da suçluluk duygusu üzerinden değil; her gün çöpe atılan malzemelerin hâlâ değer, güzellik ve dayanıklılık taşıyabileceğini göstererek veriyor.
Bu gönderiyi Instagram’da gör
Bu gönderiyi Instagram’da gör
Bu gönderiyi Instagram’da gör
Görsel: Joanne Odisho
