JR, Vatikan Apostolik Kütüphanesi’nin Belvedere Avlusu’na bakan cephesini dev bir dalga görüntüsüyle kapladı. DILUVIUM adlı çalışma, yaklaşık 70 metre genişliğindeki cephenin üzerinde, binaya çarpmak üzere olan devasa siyah-beyaz bir dalga izlenimi yaratıyor. Eser, 14 Eylül’de açılan AQVA sergisinin bir parçası.
1475 yılında kurulan ve dünyanın en eski kütüphanelerinden biri olan Vatikan Kütüphanesi’nde 75.000’den fazla tarihi elyazması kitap bulunuyor.
JR’ın çalışması, Gustave Doré’nin 1866 tarihli İncil baskısı için hazırladığı bir tufan illüstrasyonundan ilham alıyor. Sanatçı, bu tarihsel görüntüyü günümüze taşıyarak suyu yalnızca yaşamın kaynağı olarak değil, aynı zamanda yıkıcı bir güç olarak ele alıyor.
“Bu dalga, götürebileceği şeylerin ne kadar büyük olduğunu hatırlatıyor.”
Sanatçı, bir röportajda eseri şöyle açıklamış: “Böyle bir sanat eseri yarattığınızda, elbette felaketi ya da hayal kurmanızı sağlayan bir eser yaratmanın mucizesini hissedebilirsiniz. Bence böyle bir çalışmayı gördüğünüzde ilk hissettiğiniz şey korku oluyor. Böylesine büyük bir dalga her zaman beni görsel olarak etkileyen bir şey. Gücü ve çıkardığı ses, içimizde çok derinlerde bir yere dokunuyor; ama aynı zamanda korkunun da derinlerine iniyor. Bu eseri insanlığın en değerli arşivlerinden bazılarını koruyan bir kütüphaneye yerleştirdiğinizde ise başka bir soru ortaya çıkıyor: Bunları koruyabilecek miyiz? İklim değişikliğinin dünyanın farklı bölgelerini giderek daha fazla etkilediğini görüyoruz. Bilgiyi barındıran, ancak son derece kırılgan olan küçük bir kağıt parçasını nasıl koruyabileceğimizi düşünüyoruz. Dolayısıyla eserin her yönünde böyle bir ikilik olduğunu düşünüyorum.
Vatikan Kütüphanesi beni su üzerine çalışmaya davet ettiğinde tam olarak ne aradığımı bilmiyordum. Çünkü suyun çok ilginç bir özelliği var. Kitapları ve arşivleri yok etmek için kullanılabilir ama aynı zamanda onları onarmak ve restore etmek için de kullanılabilir. Kitapları temizlemek için suyla uygulanan pek çok teknik var. Buradaki sergi de bunu gösteriyor. Örneğin 1970’lerde Floransa’da yaşanan felakette pek çok kitabın nasıl kurtarıldığını anlatan videolar var. Arşivleri incelerken Gustave Doré’nin bir gravürünü buldum. Bu gravürde İncil’e özgü bir şey vardı ama dalgayı, gravürün yalnızca bir parçasını alarak kullandığımda daha evrensel bir hale geleceğini düşündüm. Bu dalga, götürebileceği şeylerin ne kadar büyük olduğunu hatırlatıyor. İnsan, gerçekte neyi kurtarabileceğimizi sorguluyor. Bence bu, yangın çıktığında ya da başka bir felaket yaşandığında yapmaya çalıştığımız şeyin büyük bir sorusu ve metaforu. Bu yaz gördüğümüz çılgın yangınlarda da insanlar neyi kurtarabileceklerine karar vermek zorunda kaldılar.
Mimariyle çalışıyorum. Bir sınır, bir anıt ya da Louvre Piramidi gibi farklı yerlerde işler yaptım. Ama bir gün bunu gerçekten Vatikan’da, Vatikan’ın içinde yapmanın mümkün olacağını hiç düşünmemiştim. Bunu Vatikan Kütüphanesi’nde yapmak çok özel. Burada, tam da bu meydanda bir zamanlar su olduğunu gösteren bir gravür de bulduk. Burası tamamen suyla doluydu; tekneler vardı ve neredeyse gladyatör dövüşlerini andıran karşılaşmalar yapılıyordu. Geçmişten görüntüleri ya da anıları yeniden ortaya çıkardığınız bir yerde olmak ilginç. Sonra o görüntü ortadan kalktığında bile anıların parçaları içimizde kalmaya devam ediyor. Dolayısıyla o görüntü aslında hiçbir zaman gerçekten kaybolmuyor.”
Vatikan Kütüphanesi 5 yıl boyunca sergilere sahne olacak
Çalışmanın arkasındaki fikir, Vatikan Kütüphanesi için selin ve suyun taşıdığı özel tehditle ilişkili. Kütüphanenin koruduğu kitaplar ve belgeler açısından su, yüzyıllardır biriktirilen bilginin kısa sürede zarar görmesine yol açabilecek bir unsur olarak öne çıkıyor. JR ise dalganın anlamını iklim değişikliği ve aşırı sıcaklıklar gibi güncel meselelerle de ilişkilendiriyor.
AQVA, Vatikan Apostolik Kütüphanesi’nin beş yıllık Catastrophe and Wonder serisinin ilk sergisi olarak konumlanıyor. Beş yıllık programın ilerleyen aşamalarında ateş, ışık, böcekler ve insan gibi farklı temaların ele alınması planlanıyor.
Bu gönderiyi Instagram’da gör
Görsel: JR
JR’ın İstanbul’da Yaptığı Muralların Hikayesi Kısa Film Oldu
