Itiner-e projesi Roma İmparatorluğu’nun yollarının en detaylı açık kaynaklı dijital veri seti olmayı hedefleyen etkileşimli bir proje. Kuzey Afrika’dan Anadolu’ya, Levant’tan İberya’ya uzanan yolları Roma İmparatorluğunu birbirine bağlayan, kurulan ticaret ve iletişim ağının temel parçasını oluşturuyordu. Öyle ki 2000 yıl sonra bile şehir yaşamında bu yolların izlerini görebiliyoruz.

Keza milattan önce 27’de kurulan bir devletin 1453’e kadar varlığını sürdürebilmesi tarih açısından da akıllarda dolanacak bir etki doğuruyor. Dile kolay sınırlarının en geniş olduğu dönemde doğuda Basra Körfezi ve Hazar Denizine ulaşan, güneyde Kuzey Afrika ve Kızıldeniz’e uzanan, Avrupa’da Britanya dahil kıtanın güney yarısını kontrolüne almış bir imparatorluk. Geçmişten gelen bu görkem duygusu da özellikle beyaz Avrupalı erkekler için Roma İmparatorluğu’nu akıllarında kira ödemeden varolan bir konsept olarak kendini yaşatıyor. 2023 sonu ve sonrasında “Benim Roma İmparatorluğum” olarak internette de meme‘e dönüşmüştü.

Itiner-e de Tom Brughmans, Pau de Soto Cañamares ve Adam Pažout eş direktörlüğünde yürütülen ve akademisyenlerle birlikte devam etmekte olan bir proje. Harita ve çıktıları Creative Commons lisansı ile kullanıma açılırken aynı zamanda atıfta bulunmak veya kaynaklara ulaşmak isteyenler için de yönlendirmeler bulunuyor.

İnternet sitesi üzerinden ulaşıp gezinebileceğiniz haritanın lejandında ise bölgenin uydu görüntüsüne veya 3B moduna geçiş yapılabiliyor. Ayrıca geçmiş ile günümüz arasındaki benzerliği görmek isterseniz günümüz yolları, yerleşim yerleri isimleri ve ülke sınırları da harita üzerine ek bir katman olarak eklenebiliyor. Harita üzerindeki yollara veya parkurlara tıkladığınızda ise o bölüme dair ulaşılan kaynaklara, bağlantıya, java çıktısına ve atıflara ulaşılabiliyor.

500 ile 2000 yıl arasına yayılan bu yol ağını toplulukların devamı için hayati bir yere sahipken günümüzde de aynı rotaların hala hayatımızı etkilediğiniz görmek insan yaşamının kalıcılığı ve geçiciliği hakkında sinyaller veriyor. Örneğin İstanbul’da Bağdat Caddesi, Çırağan Caddesi gibi caddelerin neredeyse bozulmadığını görüyoruz. Ankara’da ise şehrin yeniden planlamasıyla birlikte yolların örtüşmediğini fakat Gölbaşı üzerinden Konya merkeze inen yolun aynı olduğu gözlemlenebiliyor.

Roma yolları tarih, ekonomi, sosyoloji, coğrafya gibi birçok farklı disipline dokunan ve içgörüler sunabilen bir konu olmasıyla sürekli üzerine ilgi çekebilen ve farklı içgörülere ön ayak olabilecek bir başlık. OmnesViae isimli bir diğer proje de Antik Roma yolları üzerindeki tarihi durakları gösteren benzer bir proje olarak radarımıza takılmıştı.

Itiner-e projesini internet sitesi üzerinden ziyaret edebilirsiniz.

Görsel: www.itiner-e.org